Ο Προκόπης Παυλόπουλος γεννήθηκε το 1950 στην Καλαµάτα. Εκεί πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του και ολοκλήρωσε τη βασική του εκπαίδευση. Στη συνέχεια βρέθηκε στην πρωτεύουσα για σπουδές στη Νοµική Αθηνών.
Είναι παντρεµένος µε τη δικηγόρο Βλασία Παυλοπούλου - Πελτσεµή, µε την οποία έχει αποκτήσει τρία παιδιά, το καθένα µε τη δική του αυτόνοµη πορεία: τον Βασίλη, δικηγόρο, τη Μαρία, πτυχιούχο της Γαλλικής Φιλολογίας και τη Ζωή, νηπιαγωγό.
Σε νεαρή ηλικία - το 1988 - εξελέγη Καθηγητής του Δημοσίου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ, παράλληλα, διετέλεσε Επισκέπτης Καθηγητής στα Πανεπιστήμια Paris I και Paris ΙΙ.
Το 1989 - 1990 άσκησε καθήκοντα Αναπληρωτή Υπουργού Προεδρίας της Κυβέρνησης στην Οικουμενική Κυβέρνηση Ζολώτα.
Το 1990 ορίσθηκε Διευθυντής του Νομικού Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Καραμανλή. Το 1995 έγινε Εκπρόσωπος Τύπου της Νέας Δημοκρατίας.
Το 1996 εξελέγη Βουλευτής Επικρατείας και από το 2000 εκλέγεται Βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στην Α΄ Περιφέρεια Αθηνών.
Από το 2000 ως το 2004 υπήρξε Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας και, μετά τη νίκη της στις εκλογές του 2004, διετέλεσε Υπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης.
